Yüzer Güneş Enerjisi Santralleri
Yüzer güneş santrali, güneş panellerinin göl, baraj ya da deniz yüzeyine yüzdürücü platformlarla kurulduğu elektrik santralidir.
Yüzer güneş santrali, güneş panellerinin göl, baraj ya da deniz yüzeyine yüzdürücü platformlarla kurulduğu elektrik santralidir. Fikir arazi darlığından çıktı, çünkü panel koymak için boş toprak bulunmayan yerlerde su yüzeyi hazır bir alandı.[3] İlk araştırma tesisi 2007'de Japonya'da, ilk ticari kurulum 2008'de Kaliforniya'da yapıldı. Dünyadaki kurulu güç 2022'de 13 GW düzeyine çıktı. Türkiye'de ilk örnek Keban Barajı'ndaki 1 MW'lık santral, sıradaki büyük proje Manisa'daki Demirköprü Barajı'dır.[1][8][10]
İlk Kurulumlar
İlk tesis, Japonya'nın Ulusal İleri Sanayi Bilimi ve Teknolojisi Enstitüsü'nün 2007'de Aichi'de kurduğu araştırma santraliydi.[1] Ticari başlangıç ise bir şaraphanenin hesabından doğdu. Kaliforniya'nın Oakville kasabasındaki Far Niente şaraphanesi, Napa Vadisi'nde yaklaşık 40 hektarlık bağında elektrik faturasını güneşle karşılamak istiyordu. Panelleri toprağa koymak bağ söktürecekti, oysa yanı başında yaklaşık 73 metre genişliğinde bir sulama göleti duruyordu. Şaraphane Mayıs 2008'de göletin yüzde 80'ini kaplayan dubalar üzerine panel kurdu, kalanını da gölet kıyısına yerleştirdi.[2]
Sonuçta 130 dubanın üstünde 175 kW gücünde 994 panel oldu, kıyıdakilerle birlikte toplam panel sayısı 2.296'ya çıktı. Yüzer tasarım yaklaşık üç dönüm Cabernet bağını kurtardı, haberde bu bağın yıllık satış değeri 150.000 dolar olarak geçiyor. Proje yaklaşık 4,2 milyon dolara mal oldu.[1][2][3]
Sonraki adım ürünü standartlaştırmaktı. Fransız Ciel & Terre 2011'den itibaren bütün işini yüzer sisteme çevirdi ve Hydrelio adlı patentli modüler platformu geliştirdi.[6] Megavat ölçeğine ise Japonya'da çıkıldı. Saitama'daki Okegawa santrali 1,2 MW ile çoğu kaynağa göre Temmuz 2013'te açıldı, şirketin kendi proje sayfasında tarih farklı geçiyor.[1][6] Toprağı kıt Japonya 2019'a gelindiğinde 60'tan fazla kurulumla dünyada ilk sıradaydı.[3] Çin 2017'de Huainan'da eski bir kömür ocağının çökmesiyle oluşan gölete 166.000 panelli 40 MW'lık santral kurarak ölçeği büyüttü.[3]
Yapının Parçaları
Panel karadakiyle aynıdır. Fark altındaki yapıdadır: yüzdürme gövdeleri, bunları birbirine bağlayan yürüyüş yolları, yapıyı dibe ya da kıyıya bağlayan demirleme sistemi ve kablo. Karadaki santralden farkı denizciye tanıdık gelir. Su seviyesi baraj kotuna göre metrelerce oynar, rüzgâr yapıya yelken gibi yüklenir, halat ve zincir sürekli çalışır. Scientific American'ın aktardığına göre demirlerin 25 yıl ya da daha uzun süre dayanması gerekiyor.[3]
Yamakura'da Tayfun Faxai
Bu riskin bedelini Yamakura gösterdi. Kyocera TCL Solar, Japonya'nın Chiba eyaletindeki Yamakura Barajı gölüne yaklaşık 18 hektar yüzey kaplayan 13,7 MW'lık santrali kurdu. 50.904 paneli olan tesis Mart 2018'de devreye girdi, 420 demir ve 823 bağlama halatıyla tutuluyordu.[4] Eylül 2019'da Tayfun Faxai bölgeden saatte yaklaşık 207 kilometre rüzgârla geçti.
Japonya Ekonomi, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı'nın incelemesine göre güney orta bölümdeki yedi demir koptu. Yük kalan bölümlere bindi, paneller gevşeyip üst üste yığıldı ve yapı üçe bölündü. Hasarlı elektrik donanımındaki kısa devre yangın çıkardı, yaklaşık 50 panel yandı. Santral tek bir büyük yüzer ada olarak tasarlandığı için bir bölümdeki kopma bütün yapıya yayılmıştı. Yeniden yapımda platform küçük kare bölümlere ayrıldı ve tesis Ekim 2021'de tekrar çalışmaya başladı.[4] Tek fırtına santrali yaklaşık iki yıl durdurdu.
Büyük Santraller
Kurulu güç bu sırada hızla büyüdü. Kaynaklar 2018 için 1 GW, 2020 için 3 GW ve 2022 için 13 GW veriyor. Bu tarihten sonrası için ortak bir rakam yok.[1] Listelerin başında Çin var. Anhui'deki Fuyang tesisi 650 MWp, Zhejiang'daki Wenzhou Taihan 550 MWp, Tayvan'ın Changhua kentindeki Chang-Bin 440 MWp olarak geçiyor.[1] Çin'in Shandong açıklarındaki 1.000 MW'lık Dongying HG14 tesisi Aralık 2025'te tam kapasiteye ulaştı ve bazı listelerde yüzer santral olarak yazılıyor, ama 8 kilometre açıkta deniz tabanına çakılan 11.736 çelik kazık üzerinde duruyor.[7]
Barajla birlikte çalışmak bu tesislere önemli bir avantaj veriyor. Endonezya'nın Batı Java eyaletindeki Cirata, devlet elektrik şirketi PLN ile BAE'li Masdar'ın projesi olarak 10 Kasım 2023'te 145 MWac (192 MWp) ile açıldı. Tesis bir hidroelektrik barajının gölünde duruyor. Endonezya'nın enerji bakanı gölün yüzde 20'si kullanılırsa yaklaşık 1,2 GWp'ye çıkılabileceğini söyledi.[5] Güneş gündüz üretiyor, baraj ise su biriktirip ihtiyaç olduğunda çalışabiliyor. Singapur'daki Bedok Rezervuarı gibi küçük tesislerin nedeni ise yine arazi kıtlığıdır. Hindistan da son yıllarda yarışa girdi, Telangana'daki Ramagundam 145 MWp ile listede yer alıyor, Madhya Pradesh'teki Omkareshwar Barajı'nda 2024 ve 2025'te birkaç firmanın tesisleri açıldı.[1][7]
Verim, Maliyet ve Su
Yüzer panelin verim üstünlüğü uzun süre abartılı anlatıldı. Hücreler ısınınca verim kaybettiği için su soğutması üretimi artırıyor, ama sık anılan rakamlar yüzde 5 ile 15, kimi yazılarda yüzde 20'ye kadar çıkıyordu. 2024 tarihli bir derleme ise yüzer sistemlerin sabit sistemlere göre yüzde 0,6 ile 4,4 arası fazla enerji ürettiğini buldu.[1][3] Maliyet tarafında NREL araştırmacılarına göre 2023'te kurulum karadakinden yaklaşık yüzde 10 ile 25 pahalıydı ve farkın başlıca kaynağı demirlemeydi.[1]
Kurak iklimlerde asıl dikkat çeken buharlaşmadır. Hindistan'ın kurak bölgelerinde kaplanan yüzeyden yaklaşık yüzde 30 tasarruf ölçüldü. Nasır Gölü için yapılan bir modele göre yüzde 50 örtü yılda 9,07 milyar metreküp suyu, yani buharlaşmanın yüzde 62'sini koruyabiliyor. Bu rakam bir model sonucudur, gölde böyle bir santral yok.[1] Teknik potansiyel de büyüktür. Dünya Bankası 6.600 büyük su kütlesinin yüzde 10'u kaplansa 4.000 GW'ın üstüne çıkılabileceğini hesapladı, bu bir üst sınırdır.[1]
Çevresel etki ise tam bilinmiyor. Yüzeyi kapatmak suyun ışığını değiştiriyor, buharlaşmayı ve yosun çoğalmasını azaltabiliyor, ama balık, kuş ve başka canlılar üzerindeki etkisi net değil.[3] Baraj gölleri içme suyu ve balıkçılık için de kullanıldığından bu kullanımla çakışma ihtimali de bulunuyor.
Açık Denize Çıkış
Denize geçiş 2014'te başladı. Avusturyalı Swimsol, Maldivler'de 15 kWp'lik küçük bir pilot kurdu. Hollandalı Oceans of Energy 2019'da Kuzey Denizi'nin açık koşullarında ilk yüzer santrali kurdu ve sistem birkaç kış fırtınasından sağlam çıktı.[1] Tuzlu su korozyon demektir, panellerin buna dayanması gerekiyor.[3] Bu yüzden kurulu gücün büyük kısmı hâlâ göl ve baraj üzerinde duruyor.
Keban ve Demirköprü
Türkiye bu alana son yıllarda girdi. Elazığ'da Keban Barajı gölünün Fatmalı köyü kesiminde kurulan Kuzuova Yüzer Güneş Enerji Santrali, Mart 2024'te devreye alındığı açıklanan ülkenin ilk yüzer santrali oldu. Tesis 1 MW yüzer ve 2 MW kara kurulumundan oluşuyor, yılda yaklaşık 1,8 milyon kWh üretmesi bekleniyor. Tesisin amacı sulamadır. Suyu tarlaya pompalamak maliyete yaklaşık yüzde 40 ekliyor, Bakan İbrahim Yumaklı'ya göre bu sistemler bölgedeki sulama enerjisinin yaklaşık yarısını karşılayabiliyor. Bakan yüzer sistemin karadakinden yüzde 10 daha verimli olduğunu da söyledi, bu rakam 2024 derlemesinin bulduğu aralığın üstündedir.[8][1]
Daha büyük adım Manisa'da atılıyor. Enerji Bakanlığı 2025 ortasında Salihli'deki Demirköprü Barajı gölünü YEKA kapsamındaki ilk yüzer santral alanı olarak önerdi. 69 MW'lık hidroelektrik santralin gölü normal koşullarda 48 kilometrekareye yakındır.[9] Arya Solar, PMS Dock Marine Systems ve Smart Güneş Teknolojileri'nin geliştirdiği proje 23 Temmuz 2026'da önlisans aldı. Şebekeye 35 MW verecek, panel gücü 50,25 MWp olacak, yılda yaklaşık 77,6 milyon kWh üretmesi hedefleniyor. Demirleme burada da asıl konudur. Göl seviyesi yıl içinde 34 metreden fazla değişebildiği için bağlama düzeni ve kablo güzergâhı buna göre tasarlandı. Şirketin açıkladığı takvimde saha kurulumu eylülde başlıyor, testler 15 Nisan 2027'de bitiyor, ancak takvim izinlere ve tedarike bağlı.[10] Ember'in Şubat 2024 analizi Türkiye'nin yüzer santral potansiyelini 80 GW olarak veriyor.[11]
Denizcilikle bağ elektrik üzerinden kuruluyor. Yeşil hidrojen ve türevlerinin gemi tankına ulaşmadan önce büyük miktarda temiz elektriğe ihtiyacı var, yüzer santraller de bu yenilenebilir enerji arzına katkı yapıyor.
Sık sorulan sorular
Yüzer güneş santrali nedir?
Yüzer güneş santrali, güneş panellerinin göl, baraj ya da deniz yüzeyine yüzdürücü platformlarla kurulduğu elektrik santralidir.
Yüzer güneş santrali karadakinden daha verimli mi?
2024 tarihli bir derlemeye göre üretim kazancı yüzde 0,6 ile 4,4 arasındadır, kurulum maliyeti ise 2023'te yaklaşık yüzde 10 ile 25 daha yüksekti.
Türkiye'de yüzer güneş santrali var mı?
İlk örnek Elazığ'da Keban Barajı gölündeki 1 MW'lık Kuzuova santralidir. Manisa'daki 35 MW'lık Demirköprü projesi Temmuz 2026'da önlisans aldı.
Kaynaklar
- Wikipedia. Floating Solar.
- FMLink. Vineyard Goes 100% Solar and Becomes First to Use a Floating Solar Array in Its Pond, Temmuz 2008.
- Jim Daley. Putting Solar Panels on Water Is a Great Idea, But Will It Float, Scientific American, 7 Şubat 2019.
- OneIndia. Typhoon Tore Apart Japan's Floating Solar Plant, But Engineers Built It Back Stronger.
- PV Tech. Masdar and PLN Inaugurate 192MWp Largest Floating PV Site in Southeast Asia, 10 Kasım 2023.
- Ciel & Terre. Şirket Profili ve Okegawa Proje Sayfası; Batiweb, 2013.
- pv magazine. China Commissions World's Largest 1 GW Open-Sea Offshore Solar Project, 29 Aralık 2025; Taiyang News; Renewable Watch, 2024.
- Ekonomist. Elazığ'da Kuruldu, Türkiye'de Bir İlk Oldu, 29 Mart 2024.
- Balkan Green Energy News. Turkey Selects First Hydropower Reservoir for YEKA Floating Solar Power Auction, Temmuz 2025.
- CNBC-e. Türkiye'de Bir İlk Olacak: Manisa'daki Projeye Önlisans Verildi; Haberler.com (AA), 3 Ağustos 2026.
- Ember. Hibrit Santraller ile Güneş Kapasitesi Rüzgârı Geride Bıraktı, 22 Şubat 2024.
