Gemilerde Alternatif Yakıt Olarak LPG
LPG'yi hangi gemiler yakar, emisyon kazancı gerçekte ne kadardır, ME-LGIP makinesi, tank hesabı, IMO geçici rehberleri, bunker altyapısı ve karbon hedeflerindeki yeri.
LPG, gemilerde çift yakıtlı makinelerde yakıt olarak kullanılır ve bugün bu uygulama büyük ölçüde LPG taşıyan gemilerle sınırlıdır. Yakıt zaten yük olarak gemide bulunduğu için ayrı bir tedarik zinciri gerekmez. Lloyd's Register ile Dünya Sıvı Gaz Birliği'nin (WLGA) 2026 raporuna göre fosil LPG, ağır yakıta (HFO) kıyasla kükürt oksitleri yaklaşık %97, partikülü %90 ve CO₂'yi yaklaşık %20 azaltır.[1] LPG bu hâliyle fosil bir yakıttır ve uzun vadeli hedefler için biyo LPG ya da karbon tutma gibi ek önlemler gerektirir.
DNV'nin Alternative Fuels Insight verilerine göre 2026 ortasında 172 LPG yakabilen gemi faaliyette, 147 gemi siparişteydi.[2] Aynı dönemde LNG için bu değerler 914 ve 654'tür. LPG ve etan yakabilen gemi siparişleri 2026'nın ilk yarısında 55'e çıkmıştır. Önceki yılın aynı döneminde bu sayı 15'ti.[3] IMO'nun tüketim verilerine göre 5.000 GT ve üzerindeki gemilerin 2023'teki LPG tüketimi 242.292 tondur. Toplam 211 milyon tonluk tüketim içinde bu pay çok küçüktür.[4]
Yakıt Olarak Temel Özellikler
FuelEU Maritime tüzüğü LPG için 46,0 MJ/kg alt ısıl değer öngörür. Yanma CO₂ katsayısı propanda 3,000, bütanda 3,030 t/t'dir. Karşılaştırma için aynı tablodaki değerler aşağıda yer alır.[5]
| Yakıt | Alt ısıl değer (MJ/kg) | Yanma CO₂'si (g/MJ) | Kuyudan tanka (g CO₂e/MJ) | Kuyudan pervaneye (g CO₂e/MJ) |
|---|---|---|---|---|
| HFO | 40,5 | 76,9 | 13,5 | 91,7 |
| MGO | 42,7 | 75,1 | 14,4 | 90,8 |
| LPG, propan | 46,0 | 65,2 | 7,8 | 74,2 |
| LPG, bütan | 46,0 | 65,9 | 7,8 | 74,9 |
| LNG, dizel çevrimi, yavaş devirli | 49,1 | 56,0 | 18,5 | 76,1 |
| LNG, Otto, orta devirli | 49,1 | 56,0 | 18,5 | 89,2 |
Kaynak: FuelEU Ek I ve Ek II değerleriyle hesap, LPG için metan kaçağı sıfır alınmıştır.[5]
Emisyon Oranlarının Yorumu
Tablodaki hesap, yayımlanan oranların neden farklı göründüğünü açıklar. Yalnız bacadaki CO₂ esas alındığında propanın HFO'ya göre avantajı yaklaşık %15'tir. Kuyudan pervaneye bakıldığında bu oran yaklaşık %19'a çıkar, çünkü LPG'nin varsayılan üretim salımı HFO'dan düşüktür. Lloyd's Register'ın yaklaşık %20 değeri ile makine üreticisi Everllence'in (eski adıyla MAN Energy Solutions) ME-LGIP için verdiği %18'e varan CO₂ azalması da bu aralıktadır.[1][6] Rapor, MGO'ya kıyasla yaşam döngüsü sera gazında %17'ye varan azalma bildirir.[1]
LNG ile karşılaştırma ise makine tipine bağlıdır. Enerji başına yanma CO₂'si LPG'de LNG'den yüksektir, çünkü propanın karbon oranı metanınkinden büyüktür. Toplam sonuçta ise LNG'nin üretim salımı ve metan kaçağı devreye girer. FuelEU varsayılanlarıyla LPG, orta devirli Otto çevrimli LNG makinesinin belirgin biçimde altında, yavaş devirli dizel çevrimli LNG makinesinin ise biraz altında kalır. Ancak tüzük LPG için kaçak değerini "mevcut değil" olarak bırakır ve sertifikalı bir değer kullanılmasını öngörür.[5] Tablodaki LPG satırları bu nedenle sıfır kaçak varsayımına dayanır.
ME-LGIP Makinesi ve Yakıt Sistemi
Ticari ölçekteki ilk LPG yakıtlı deniz makinesi, MAN'ın iki zamanlı ME-LGIP modelidir. Makine, LPG'yi sıvı hâlde yüksek basınçla silindire püskürtür ve az miktarda pilot yakıtla ateşler. 2018 tarihli teknik anlatıma göre püskürtme basıncı 500 ile 600 bar, gaz modunda pilot yakıt payı yaklaşık %3'tür.[7] Üretici 2018'den bu yana 270'ten fazla ME-LGIP siparişi aldığını bildirir. Makine, performans kaybı olmadan VLSFO, MGO ve LPG arasında geçiş yapabilir. Çapı 35, 50, 60 ve 70 cm olan ME-C makineler dönüşüme uygundur.[6]
Mevcut gemilerin dönüşümü bu alandaki gelişmeyi hızlandırmıştır. BW LPG, 2018'de dört makineyle başladığı programı 2020'de iki aşamada 12 VLGC'ye çıkarmıştır.[8] Programın ilk gemisi BW Gemini, 84.134 m³ kapasiteli ve 2015 yapımıdır. Şenzen'deki dönüşümde ana makine 6G60ME-LGIP olarak değiştirilmiş, gemiye Wärtsilä'nın yakıt sistemi ile 930 m³'lük iki LPG yakıt tankı eklenmiştir. Deneme seferleri Ekim 2020'de başlamıştır. Houston seferi için yaklaşık %10 daha az yakıt ve %20 daha az sera gazı beklentisi açıklanmıştır.[9]
Bu örnek, dönüşümün neden önce gazcılarda başladığını da gösterir. VLGC için yakıt, kargo tanklarında hâlihazırda bulunur ve yükleme limanları LPG terminalidir. LR raporu ise iki zamanlı dışındaki makine seçeneklerinin henüz tam olgunlaşmadığını belirtir.[1] Bu durum, yardımcı makineler ve küçük gemiler için önemli bir kısıttır.
Hacim ve Tank Hesabı
LPG'nin sıvı yoğunluğu yaklaşık 0,54 kg/L alındığında hacimsel enerjisi yaklaşık 25 MJ/L'dir. HFO'nun yaklaşık 40 MJ/L değeriyle karşılaştırıldığında aynı enerji için yaklaşık 1,6 kat hacim gerekir.[5] Günde 40 ton HFO yakan bir geminin enerji ihtiyacı 40 × 40,5 = 1.620 GJ'dür. Bu enerji için 1.620 / 46,0 = yaklaşık 35 ton LPG, yani yaklaşık 65 m³ sıvı gerekir. Aynı miktar HFO yaklaşık 40 m³ yer kaplar. BW Gemini'deki 930 m³'lük tankların ikisi birlikte, bu örnek tüketimle yaklaşık 28 günlük yakıt sağlar. Tank dolum sınırı hesaba katılmamıştır.
LPG yakıt tankı, propanın −42 °C'lik kaynama noktası sayesinde LNG'deki gibi kriyojenik bir sistem gerektirmez. Bununla birlikte basınçlı ya da soğutmalı bir tank ve bu hacim için gemide yer ayrılması gerekir. Gemi bir gazcı değilse bu alan yük kapasitesinden alınır.
Düzenleyici Çerçeve
LPG, IGF Kodu'nun ayrıntılı olarak düzenlediği yakıtlardan biri olmadığından IMO geçici rehberler yayımlamıştır. İki belge birbirini tamamlar.
| Belge | Onay | Kapsam |
|---|---|---|
| MSC.1/Circ.1666 | MSC 107, Haziran 2023 | LPG'yi yakıt olarak kullanan gemiler, IGF Kodu yapısını izler |
| MSC.1/Circ.1679 | MSC 108, Mayıs 2024 | LPG yükünü yakıt olarak kullanan gaz taşıyıcıları, IGC Kodu ile ilgilidir |
Kaynak: IBIA; Hong Kong Denizcilik Dairesi.[10][11]
Bu rehberler geçicidir ve hükümleri IGC Kodu'na eklenene kadar yol göstermek üzere hazırlanmıştır. Onay süreci bayrak devleti ve klas kuruluşu ile yürütülür. Bunker operasyonu ise bu rehberlerin dışında kalmıştır. IBIA, MSC.1/Circ.1666'nın LPG bunker operasyonunu kapsamadığını belirtir.[10] LR raporu da ikmal düzenlemelerinin gelişmekte olduğunu not eder.[1] Rehberlerin hazırlandığı kurumun yapısı Uluslararası Denizcilik Örgütü yazısında anlatılmıştır.
Güvenlik
LPG ile LNG arasındaki en önemli güvenlik farkı buhar davranışıdır. ABD iş güvenliği kurumu NIOSH'un değerlerine göre propan buharı havanın 1,55, bütan buharı 2,11 katı yoğunluktadır. Patlama aralığının alt sınırı propanda hacimce %2,1, bütanda %1,6'dır.[12] Sızan gaz sintine, makine dairesi tabanı ve boru tünellerinde birikme eğilimindedir. Bu özellik, gaz algılama noktalarının ve havalandırmanın tasarımını doğrudan etkiler.
Denize dökülen LPG büyük oranda buharlaşır ve petrol gibi kalıcı bir tabaka bırakmaz. Buhar bulutunun tutuşma riski ise sürer. LPG'nin özellikleri Sıvılaştırılmış Petrol Gazı yazısında ayrıntılı olarak anlatılmıştır.
Arz ve Bunker Altyapısı
LPG'nin başlıca üstünlüklerinden biri mevcut ticaret ağıdır. LR raporuna göre dünyada 1.000'den fazla depolama tesisi ve terminal vardır, 2025'te deniz yoluyla ticaret 145 milyon tonla rekor kırmıştır ve 1.600'den fazla LPG taşıyıcısı faaliyet göstermektedir.[1] Rapor, yaklaşık 500 terminalin az yatırımla gaz taşıyıcısı olmayan gemilere de ikmal yapabileceğini öngörür.[1]
Bu öngörü henüz gerçekleşmiş bir hizmet ağı anlamına gelmez. Bir terminalin ürünü depolaması, gemiye ikmale uygun barç, prosedür ve yetkilendirmeye sahip olduğunu göstermez. Uygulamada LPG yakan gemilerin çoğu yakıtını kendi yükünden karşılar.
Yakıtın bulunabilirliği küresel olaylardan da etkilenir. 2026'daki Körfez çatışmasında Katar'daki LPG üretimi zarar görmüştür.[13] Orta Doğu 2024'te 52,5 milyon tonla önemli bir LPG üreticisidir.[14]
Karbon Hedefleri ve Uzun Vade
IMO'nun 2023 stratejisi, 2008'e göre 2030'a kadar taşıma işi başına CO₂'de en az %40 azalma ve 2050 civarında net sıfır hedefler. Toplam yıllık sera gazı için ara kontrol noktaları 2030'da en az %20 (mümkünse %30), 2040'ta en az %70'tir (mümkünse %80).[15] Fosil LPG'nin yaklaşık %20'lik kazancı 2030 için destek sağlar, ancak 2040 hedefini tek başına karşılayamaz.
AB'nin FuelEU Maritime sınırları da aynı sonucu verir. Propan için hesaplanan 74,2 g CO₂e/MJ, 2035 sınırı olan 77,94'ün altında, 2040 sınırı olan 62,90'ın üzerindedir.[5] Bu değerler sıfır kaçak varsayımına dayanır. Fosil LPG'nin 2040 sınırını karşılayamaması, biyo LPG ile yenilenebilir LPG'yi gündeme getirir. Bu ürünler kimyasal olarak fosil LPG ile aynıdır ve hammaddeye göre %80'e varan azalma sağlar.[1] Ancak yenilenebilir LPG ve DME kapasitesi 2024 sonunda yalnız 480.000 tondu.[14] LR raporu ayrıca gemide karbon tutma seçeneğini gündeme getirir.[1]
Küresel kuralların uygulanması ise henüz kesinleşmemiştir. IMO Net Sıfır Çerçevesi'nin kabulü Ekim 2025'te bir yıl ertelenmiş, MEPC 85'in 30 Kasım ile 3 Aralık 2026 arasında, ertelenen oturumun ise 4 Aralık'ta toplanması planlanmıştır. Bu bilgi 3 Kasım 2026 itibarıyladır.[16] Gazcı için LPG yakmak, yük ile yakıtın aynı olması nedeniyle görece kolay bir karardır. Başka gemi tiplerinde yakıt tedariki, tank alanı ve makine seçeneği hesabı değiştirir. Öteki seçeneklerle karşılaştırma Gemi Yakıtı Türleri ve LNG Tahrikli Gemiler yazılarında yer alır.
Sık sorulan sorular
Gemilerde LPG yakıtı nasıl kullanılır?
LPG, gemilerde çift yakıtlı makinelerde yakıt olarak kullanılır ve bugün bu uygulama büyük ölçüde LPG taşıyan gemilerle sınırlıdır.
LPG yakan gemi kükürt sınırını karşılar mı?
Evet. Everllence, LPG'nin SECA kurallarına uygun olduğunu belirtir. Fosil LPG'de kükürt oksit salımı HFO'ya göre yaklaşık %97 düşüktür.
LPG yakıtı için IMO kuralı var mıdır?
Evet. MSC.1/Circ.1666 ve MSC.1/Circ.1679 geçici rehberleri vardır. Tavsiye niteliğinde olan bu belgelerin uygulaması bayrak devleti ve klas ile yürütülür.
LPG'de metan kaçağı var mıdır?
LPG'nin ana bileşenleri metan değildir, ancak yanmamış yakıt kaçağı sıfır kabul edilemez. FuelEU, LPG için varsayılan vermez ve sertifikalı değer ister.
Mevcut bir gemi LPG'ye dönüştürülebilir mi?
BW Gemini'de olduğu gibi uygun ME-C makineler dönüştürülebilir. Tank yeri ve yakıt sistemi her gemi için ayrı değerlendirilir.
Kaynaklar
- Lloyd's Register. LPG Highlighted as a Practical Pathway to Accelerate Decarbonisation, Basın Bildirisi, Mayıs 2026 (Fuel for Thought: LPG, WLGA ile).
- ENGINE. LNG Leads Shrinking Alternative Fuel Vessel Orderbook in June: DNV, 3 Temmuz 2026.
- gCaptain. Alternative Fuel Ship Orders Surge in August as LNG Drives Strongest Month since 2024, 2026.
- Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO). Report of Fuel Oil Consumption Data, Reporting Year 2023. MEPC 82/6/38, 26 Temmuz 2024.
- Avrupa Komisyonu. Guidance on the FuelEU Maritime Regulation for Shipping Companies, 8 Ekim 2025; Regulation (EU) 2023/1805, Madde 4, Ek I ve Ek II.
- Everllence (MAN Energy Solutions). ME-LGIP Ürün Sayfası, 2026.
- Pospiech, P. Making the Case for LPG as a Marine Fuel. MarineLink, 16 Ekim 2018.
- MarineLink. BW LPG Retrofits VLGCs, 2020.
- MarineLink. World's First LPG-Fueled Gas Carrier, 4 Kasım 2020.
- IBIA. MSC 107 Approves Interim Guidelines for the Safety of Ships Using LPG as Fuel, 2023.
- Hong Kong Denizcilik Dairesi. Merchant Shipping Information Note 49/2024, 2 Aralık 2024 (MSC.1/Circ.1679).
- ABD Ulusal İş Güvenliği ve Sağlığı Enstitüsü (NIOSH). Pocket Guide to Chemical Hazards: Propane; n-Butane.
- Al Majalla. Can China's $3bn Loan to QatarEnergy Revive LNG Exports?, 2 Kasım 2026.
- Argus Media. Q&A: Global LPG Growth Defies 2024 Headwinds, 16 Eylül 2025.
- Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO). 2023 IMO Strategy on Reduction of GHG Emissions from Ships.
- Ammonia Energy Association. MEPC84: Support for Net Zero Framework Stabilizes ahead of Key Decision Point in Late 2026, 2026.
