Süveyş Kanalı'nın Tarihi, Konumu ve Uzunluğu
Süveyş Kanalı 17 Kasım 1869'da açıldı. 1859'da Lesseps'in şirketi kazmaya başladı. Mısır'da Port Said ile Süveyş arasında uzanır, 193,3 km'dir ve 1956'dan beri Mısır'ın elindedir.
Süveyş Kanalı 17 Kasım 1869'da açıldı. Yapımı 25 Nisan 1859'da başladı ve on yıl sürdü. Kanalı Fransız diplomat Ferdinand de Lesseps'in kurduğu Süveyş Kanalı Şirketi yaptırdı. Mısır'da, Akdeniz kıyısındaki Port Said ile Kızıldeniz'deki Süveyş kenti arasında uzanır ve Sina Yarımadası'nı Afrika'dan ayırır. Açıldığında 164 km olan uzunluğu bugün 193,3 km'dir.[25] Kanal 1956'dan beri Mısır devletinin elinde ve devlete bağlı Süveyş Kanalı Kurumu (SCA) tarafından işletiliyor.[1][2] Kilidi yoktur, iki denizi deniz seviyesinde birleştirir. Hikâye bir Fransız diplomatın Mısır'daki dostluğuyla başlar ve bugün Kızıldeniz'in güney girişindeki güvenlik sorununa kadar gelir.
Lesseps ve Said Paşa
Avrupa'dan Hindistan'a giden gemiler 1850'lerde Afrika'nın güneyindeki Ümit Burnu'nu dolaşıyordu. Yolu kısaltmak için iki denizi bağlama fikri yeni sayılmazdı. Firavunlar ve Ptolemaioslar Nil üzerinden Kızıldeniz'e giden kanallar açmıştı, bunların sonuncusu 8. yüzyılda kumla dolmuştu.[1] Eksik olan şey, doğrudan bir deniz kanalı için gereken izin ve paraydı.
Ferdinand de Lesseps mühendis değildi. 1830'larda Mısır'da görev yapmış bir Fransız diplomattı ve o yıllarda Mehmet Ali Paşa'nın oğlu Said ile dostluk kurmuştu. Said 1854'te Mısır valisi olunca Lesseps Kahire'ye döndü. 30 Kasım 1854'te ilk imtiyazı, 5 Ocak 1856'da 23 maddelik ikinci imtiyazı aldı. Kurulacak şirket kanalı açılış tarihinden itibaren 99 yıl işletecek, Mısır hükümeti yıllık net kârın %15'ini alacaktı.[1][2]
İki engel vardı. Mısır hukuken Osmanlı eyaletiydi ve İstanbul imtiyazı onaylamamıştı. İngiltere de karşıydı, çünkü Hindistan'a giden Ümit Burnu yolunu kendi denetiminde görüyordu. Başbakan Palmerston, açık bir kanalın İngiltere'nin deniz ticaretindeki üstünlüğünü zayıflatacağını açıkça savundu.[2] Lesseps parayı Fransa'da buldu. Hisseler Kasım 1857'de 500 franktan arza çıktı, 400.000 hissenin 207.229'u satıldı ve şirket Aralık 1858'de 200 milyon frank sermayeyle kuruldu.[1][3]
Süveyş Kanalı'nın Kazılması
İlk kazma 25 Nisan 1859'da bugünkü Port Said'in kıyısına vuruldu. Mısır hükümeti haziranda işin durdurulmasını emretti, Lesseps emre uymadı ve ekim ayında III. Napolyon'un desteğini aldı.[3] İlk yıllarda işi kürek ve sepetle Mısırlı köylüler yaptı. Köylüler angaryayla, yani zorla, köylerinden toplanıyordu. Ölenlerin sayısı bugün de tartışmalı. Cemal Abdünnasır 1956'da 120.000 rakamını kullandı, şirketin baş hekimi ise 1866 için binde 2,49'u aşmayan ölüm oranı bildirmişti. Sonraki tahminler birkaç bine, hatta binin altına iniyor ve hiçbiri düzenli bir sayıma dayanmıyor.[2]
Said Ocak 1863'te öldü, yerine İsmail Paşa geçti ve İstanbul işin durdurulmasını istedi. Anlaşmazlık III. Napolyon'un hakemliğine gitti. 1864 tarihli karara göre şirket tatlı su kanalından ve 60.000 hektar sulanabilir araziden vazgeçti, köylüleri inşaatta çalıştırmayı da bıraktı. Mısır da şirkete tazminat ödedi.[3][4] Kol gücünün yerini buharlı tarama makineleri aldı. Sultan Abdülaziz imtiyazı ancak 19 Mart 1866'da onayladı.[3]
Akdeniz'in suyu Kasım 1862'de Timsah Gölü'ne ulaşmıştı, iki denizin suları 18 Ağustos 1869'da birleşti. Toplam 74 milyon metreküp toprak kazıldı, maliyet 433 milyon frankla ilk tahminin iki katına çıktı.[1]
Açılış Haftası
Törenler Kasım 1869'un ortasında Port Said'de başladı. Hidiv İsmail yaklaşık 6.000 davetliyi ağırladı ve Kurum'un kayıtlarına göre bu tören ona yaklaşık 1,5 milyon Mısır lirasına mal oldu. 17 Kasım'da Fransız imparatorluk yatı L'Aigle, güvertesinde İmparatoriçe Eugénie ile kanalın ağzına girdi, arkasından gemiler sıraya dizildi.[1]
Konvoyun ilk gününde bir aksilik çıktı. Fransız gemisi Péluse, Timsah Gölü'nün girişinde karaya oturdu ve yolu kapattı. Gemilerin çoğu kanalda demirlemek zorunda kaldı. HMS Newport'un komutanı George Nares bir filikayla iskandil yaptırdı, gemisini oturan teknenin yanından dolaştırıp göle soktu. Nares sonradan kanalı Amirallik için ölçtü.[2] İlk geçen gemi konusunda anlatılar ayrılır. Konvoyun resmî başı L'Aigle'dı. Nares'in biyografisine göre ise HMS Newport önceki gece bekleyen gemilerin arasından geçip L'Aigle'ın önüne çıkmıştı. Nares bu yüzden resmen kınanmış, Amirallik'ten de gayriresmî teşekkür almıştı.[26]
Açılan kanal bugünkünden çok daha dar ve sığdı, tek şeritti ve gece geçişine ancak 1887'de izin verildi.[1] Kalan işler 1871'de bitti, trafik ilk iki yıl beklentinin altında kaldı ve şirket mali sıkıntı yaşadı.[2] Yine de Londra ile Arap Denizi arasındaki yol yaklaşık 8.900 km kısalmıştı. Bu kazanç en çok buharlı gemilerin işine yaradı, çünkü yelkenliler Kızıldeniz'in rüzgârıyla hâlâ uğraşıyordu. Kömür ikmali de rotayla birlikte yer değiştirdi ve Port Said bir ikmal limanına dönüştü.[2]
İngiltere'nin Payı ve İstanbul Sözleşmesi
Hidiv İsmail'in borçları büyüyordu. 1875'te kanaldaki yaklaşık %44'lük payını, 176.602 hisseyi, yaklaşık 4 milyon sterline İngiltere hükümetine sattı. Satışı Başbakan Benjamin Disraeli yürüttü.[1][2] Kanala başta karşı çıkan ülke böylece en büyük ortaklardan biri oldu, çoğunluk yine de Fransız hissedarlardaydı.
1882'de Mısır'da Urabi Ayaklanması çıktı. İngiliz askerleri ülkeyi işgal etti, şirketin tesislerine el koydu ve kanaldan geçiş bir süre durdu.[1] Kanalın kime açık olduğu sorusu bu işgalin ardından uluslararası bir sorun hâline geldi. Dokuz taraf 29 Ekim 1888'de İstanbul Sözleşmesi'ni imzaladı. Metne göre kanal, savaşta da barışta da bayrak ayrımı yapılmadan her ticaret ve savaş gemisine açıktır. Kanalın geçiş rejimi bugün de bu sözleşmeye dayanıyor.[1][2]
Millileştirme ve 1956 Krizi
İmtiyazın dolmasına 1956'da on iki yıl kalmıştı. O yıl Mısır'ın başındaki Cemal Abdünnasır, Nil üzerindeki Asvan Barajı için ABD ve İngiltere'den finansman bekliyordu. Abdünnasır'ın Mayıs ayında Çin Halk Cumhuriyeti'ni tanıması Washington'ı kızdırdı ve Eisenhower yönetimi 19 Temmuz'da desteğini çekti. Abdünnasır bir hafta sonra, 26 Temmuz akşamı İskenderiye'de yaptığı konuşmada kanal şirketini millileştirdiğini açıkladı. Konuşmada adı geçen "Ferdinand de Lesseps" sözü, kanala el koyacak birliklere verilen işaretti. Barajı kanal geliriyle yapacağını söylüyordu.[5]
Yabancı kılavuzlar eylülde görevi bıraktı, Mısırlı kılavuzlar 16 ile 19 Eylül arasında günde 32 ile 36 gemi geçirdi.[1] Başbakan Anthony Eden, kendi partisinden gelen baskı altında askerî seçeneği öne aldı. İngiltere, Fransa ve İsrail 22 ile 24 Ekim arasında Fransa'nın Sèvres kasabasında gizlice anlaştı. Plana göre İsrail Sina'ya girecek, İngiltere ile Fransa da iki tarafa kanaldan çekilme çağrısı yapıp reddedilince müdahale edecekti.[5]
İsrail 29 Ekim'de saldırdı, ertesi gün ültimatom verildi ve 13 saat sonra bombardıman başladı. İngiliz paraşütçüleri 5 Kasım'da Port Said'e indi, deniz piyadeleri 6 Kasım sabahı kıyıya çıktı. Mısır, kanala gemiler batırarak yolu kapattı.[1][5]
Sonucu Washington belirledi. Eisenhower, Hazine Bakanı'na elindeki sterlin tahvillerinin bir kısmını satmaya hazırlanmasını söyledi, Maliye Bakanı Harold Macmillan da Eden'e rezervlerin bu baskıyı taşıyamayacağını bildirdi. Eden 6 Kasım'da ateşkes ilan etti. Birleşmiş Milletler'in kurduğu acil durum gücü bölgeye girdi, İngiliz ve Fransız birlikleri 22 Aralık'a kadar çekildi, İsrail de Mart 1957'de Sina'dan ayrıldı. Eden 9 Ocak 1957'de istifa etti.[5] Enkaz temizlendi ve SCA kaydına göre kanal 29 Mart 1957'de gemilere yeniden açıldı. Mısır, eski hissedarlara 28,3 milyon Mısır lirası tazminatı 1 Ocak 1963'te bitirdi.[1]
Sarı Filo ve Sekiz Yıllık Kapanış
Altı Gün Savaşı 5 Haziran 1967'de başladı ve Mısır kanalı hemen kapattı. Sina'yı alan İsrail ordusu doğu kıyısına kadar geldi, kanal da iki ordu arasındaki cephe hattı oldu. O sırada kanalda bulunan 15 yük gemisi çıkamadı. On dördü Büyük Acı Göl'e, biri Timsah Gölü'ne demirledi. Sekiz ülkenin bayrağını taşıyan bu gemilerin güvertelerini yıllar içinde çöl kumu kapladı ve topluluğa Sarı Filo adı verildi.[2][6]
Mürettebatlar Ekim 1967'de Büyük Acı Göl Derneği'ni kurdu. Gemiler arasında filika yarışları yapıldı, 1968 Meksika Olimpiyatları sırasında kendi oyunlarını düzenlediler ve elde yaptıkları pullar sonradan koleksiyonluk oldu. Gemiler 1973 savaşında da oradaydı ve African Glen bu savaşta battı.[6] Savaşın ardından Mısır ile İsrail ayrılma anlaşmaları imzaladı. Kanal 1974 ve 1975'te ABD ve İngiltere'nin de katıldığı operasyonlarla mayınlardan temizlendi ve Enver Sedat tam sekiz yıl sonra, 5 Haziran 1975'te, kanalı açtı. İki Alman gemisi, Münsterland ile Nordwind, 24 Mayıs 1975'te kendi makineleriyle Hamburg'a döndü. Münsterland'in seferi sekiz yıl, üç ay ve beş gün sürmüştü.[2][6]
Kanalın Ölçüleri ve 2015 Genişletmesi
Kapanış sırasında dünya filosu büyümüş, tankerler Ümit Burnu rotasına göre tasarlanmıştı. Kanal da bu gemilere yetişmek için büyütüldü. Timsah ve Port Said baypasları 1980'de devreye girdi.[1] Ardından gelen en büyük değişiklik Abdulfettah es-Sisi döneminde oldu. 2014'te başlayan proje Ballah bölgesindeki kolu 35 km uzattı, hedef günlük kapasiteyi 49 gemiden 97 gemiye çıkarmaktı. Maliyet 59,4 milyar Mısır lirası, yaklaşık 9 milyar dolardı ve iş, Mısırlı kurum ve kişilere satılan faizli sertifikalarla finanse edildi. Yeni kol 6 Ağustos 2015'te açıldı.[1][2] Süveyş Kanalı Kurumu'nun verdiği güncel ölçüler aşağıda.[7]
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Toplam uzunluk | 193,3 km |
| Çift yönlü bölüm (baypaslar) | 113,3 km |
| 11 metre derinlikte genişlik | 205 ile 225 m |
| En fazla su derinliği | 24 m |
| İzin verilen en fazla su çekimi | 66 fit (yaklaşık 20,1 m) |
| Tablodaki en büyük yüklü gemi | 240.000 DWT |
Ever Given Kazası
Ever Given, 400 metre boyunda, yaklaşık 20.000 TEU kapasiteli bir konteyner gemisiydi. Sahibi Japon Shoei Kisen Kaisha, kiracısı Tayvanlı Evergreen, bayrağı Panama, mürettebatı Hintliydi. Mart 2021'de Malezya'nın Tanjung Pelepas limanından Rotterdam'a gidiyordu ve kanalı daha önce 22 kez geçmişti.[8]
Gemi 23 Mart sabahı kanalın güney girişinde demirliyken rüzgâr arttı. Panama Denizcilik İdaresi'nin raporuna göre hamleler 35 knota ulaştı, gemi demir taradı. Kaptan daha güvenli bir yere gitmek istediğini bildirdi, liman kontrol merkezi ise konvoyun oluştuğunu ve kılavuzun yolda olduğunu söyleyerek yerinde kalmasını istedi. İlk kılavuz çıktı, yaklaşık 90 dakika sonra iki SCA kılavuzu daha geldi ve gemi kuzey yönlü konvoyda beşinci sırada kanala girdi.[9]
Kanala girdikten sonra rüzgâr daha da arttı ve uçuşan kum görüşü düşürdü. Rapora göre kanalda izin verilen hız 8,64 knottu, Ever Given ise 12 ile 13 knot yapıyordu. Kılavuzlar dümen dinlesin diye hız artırılmasını istemişti. Dümene art arda sert iskele ve sancak emirleri verildi, kaptan iki kez dümeni ortalatmak için araya girdi.[9] Saat 07.38'de dümenci, geminin iskeleye dönüşünün durduğunu ve sancağa dönmeye başladığını bildirdi. Gemi iskele kıyısına yakındı ve hızı 13 knota çıkmıştı. Kılavuz önce 20 derece, sonra tam iskele istedi. İki kılavuz Arapça konuştu, makine yarım yola indirildi, ardından yeniden tam yola alındı. Köprüüstü ekibi konuşulanları izleyemiyordu. Gemi sancağa dönmeyi sürdürdü ve 07.41'de yaklaşık 12 knotla doğu kıyısına, kanalın 151. kilometresine oturdu. Burası Süveyş limanına yaklaşık 10 km mesafedeki tek şeritli kesimdi. Pruva doğu, kıç batı kıyıya saplandı ve kanal tamamen kapandı.[8][10]
SCA 25 Mart'ta seyrüseferi durdurdu ve Boskalis'e bağlı Smit kurtarma için görevlendirildi. Tarama gemileri pruvanın altındaki kumu aldı, gelgitle birlikte römorkörler gemiye asıldı. 27 Mart akşamı gemi 17 metre kıpırdadı, 28 Mart'ta 285 ton çekiş gücündeki ALP Guard geldi. Kıç taraf 29 Mart'ta saat 04.30'da kurtuldu, 153 tonluk Carlo Magno da gelince gemi 15.05'te tamamen yüzdü. Kanal akşam 19.00'da yeniden açıldı. Kuyrukta 400'den fazla gemi vardı ve birikme 3 Nisan'da eridi. Lloyd's List aksayan mal akışını saatte yaklaşık 400 milyon dolar olarak hesapladı. Kuyruktaki hayvan gemilerinde yaklaşık 130.000 koyun taşınıyordu, Romanya ile İspanya hayvan yüklemesini geçici olarak durdurdu.[8]
Hukuki kısım daha uzun sürdü. İsmailiye'deki mahkeme 13 Nisan'da gemiye el koydu. SCA önce 916 milyon dolardan fazlasını istedi, Mayıs'ta talebi 600 milyon dolara indirdi. Gemi 7 Temmuz'da serbest bırakıldı ve 12 Temmuz'da yola çıktı, basına yansıyan anlaşma tutarı 540 milyon dolardı.[8] Sorumluluk tartışması da ayrıldı. SCA Başkanı Osama Rabie havanın ana etken olmadığını söyledi. Panama'nın 2023'te açıklanan raporu ise hızı, kıyı ve sığlık etkisini, kılavuzlarla köprüüstü ekibi arasındaki dil sorununu saydı, römorkör istenmemesini eleştirdi ve geminin komutasının kanal kurallarına göre her an kaptanda olduğunu hatırlattı.[8][9][10]
Kızıldeniz Saldırıları ve Ümit Burnu Rotası
2023'te kanaldan yaklaşık 26.000 gemi geçiyordu ve dünya deniz yoluyla konteyner ticaretinin tahminen %22'si kanaldan akıyordu.[11] Gazze savaşı Ekim 2023'te başladı. Yemen'de Kızıldeniz kıyısının büyük bölümünü elinde tutan Husiler, İsrail'e bağlı saydıkları gemilere saldıracaklarını açıkladı ve 19 Kasım 2023'te Galaxy Leader'ı ele geçirdi. Gemideki 25 kişi ancak Ocak 2025'te serbest kaldı.[12][13] Saldırılar Bab el Mendeb'e yayıldı ve büyük konteyner hatları Aralık 2023'te rotayı değiştirmeye başladı. Şubat 2024'ün ilk yarısında kanaldan geçen konteyner tonajı %82 düşmüştü.[11]
Krizin ilk batığı Rubymar oldu. Birleşik Arap Emirlikleri'nden Bulgaristan'a gübre taşıyan gemi 18 Şubat 2024'te füzeyle vuruldu, haftalarca sürüklendi ve 2 Mart'ta battı.[14] 6 Mart'ta Aden açığında True Confidence'a isabet eden füze üç denizciyi öldürdü.[15] Sonraki aylarda üç Yunan sahipli gemi daha battı. Bunlardan Eternity C'nin esir alınan 11 denizcisi 3 Aralık 2025'te serbest bırakıldı.[13]
Kanal bu süreçte kapanmadı, gemilerin çoğu güney girişindeki risk yüzünden gelmedi. Geçişler 2023'te 26.000'in üzerindeyken 2024'te yaklaşık 13.200'e indi. Bab el Mendeb'den günde yaklaşık 75 gemi geçerken bu sayı 31'e geriledi.[13][16] Kanal geliri 2023'teki 10,2 milyar dolarlık rekordan 2024'te 3,9 milyar dolara, 2025'te 4,1 milyar dolar dolayına geldi. Cumhurbaşkanı Sisi 4 Mayıs 2026'da krizin toplam kaybını yaklaşık 10 milyar dolar olarak açıkladı.[17][18]
2026'da Kanal Trafiği
Ekim 2025'te Gazze ateşkesiyle saldırılar durdu ve hatlar dönüş planı yaptı.[13] Maersk ile Hapag-Lloyd'un Gemini ortaklığı Şubat 2026 başında ME11 servisini kanala aldı. Bu dönüş kısa sürdü. Maersk 27 Şubat'ta seçili seferleri yeniden Ümit Burnu'na çevirdi, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı başladı.[12][17] Savaşla birlikte Hürmüz Boğazı fiilen kapandı ve Suudi Arabistan petrolünün artan bölümünü Kızıldeniz'deki Yanbu limanından yüklemeye başladı. Kanalın yeni müşterisi bu tankerler oldu. Temmuz 2026'da kanaldan 1.340 gemi geçti, bunların 526'sı petrol tankeriydi ve aylık gelir 505 milyon dolarla Aralık 2023'ten beri en yüksek düzeye çıktı.[18][19] Basra Körfezi ile Kızıldeniz'in riski böylece birbirine bağlandı.
Aynı yaz Kızıldeniz'de yeni bir gerilim başladı. Husiler Temmuz 2026'da Suudi bağlantılı gemilere abluka ilan etti. Ağustos'ta Bab el Mendeb'de bir yük gemisine yapılan saldırıda en az altı kişi öldü. 24 Ağustos'ta Suudi denizcilik şirketi Bahri'nin tankeri Amzan, Yanbu'nun yaklaşık 63 deniz mili batısında vuruldu ve mürettebat sağ kurtuldu.[19]
Konteyner hatları buna rağmen geri geldi. MDS Transmodal verisine göre Ağustos 2026'da kanaldan 196 konteyner gemisi geçti, kapasite 1,68 milyon TEU ile bir yıl öncesinin %184 üzerindeydi. MSC 25 Ağustos'ta seçili Doğu Batı servislerini geri aldığını duyurdu.[16] Gemini 14 Eylül'de AE5, AE11, AE12 ve ME2 servislerini Süveyş'e alacağını açıkladı, ilk sefere 19 Eylül'de Tanjung Pelepas'tan Antonia Maersk çıktı. Şirketler dönüşü Kızıldeniz'de istikrarın sürmesi koşuluna bağladı.[20]
En güncel tablo Lloyd's List Intelligence'ın 29 Ekim 2026 tarihli bülteninde. 19 ile 25 Ekim haftasında kanaldan 27,6 milyon dwt'lik 305 gemi geçti, bu sayı Ekim 2025'in haftalık ortalamasının %35 üzerindeydi. 25 Ekim'e kadarki dört haftada 281 konteyner gemisi yaklaşık 3 milyon TEU taşıdı, krizden önceki Ekim 2023'te bu rakamlar 474 gemi ve 5,5 milyon TEU'ydu. Tonaj olarak kanal kriz öncesinin %36, Bab el Mendeb %46 altında. Bültene göre 24 Ağustos'tan sonra yeni saldırı bildirilmedi, tehdit düzeyi yine de yüksek sayılıyor.[21]
Mali tablo da aynı yöne gidiyor. 2025/26 mali yılında gelir %23 artışla 4,67 milyar dolara çıktı, yine de bu tutar 2022/23'teki 9,4 milyar dolarlık rekorun yarısına ulaşmıyor. Rabie 2026 takvim yılı için 5,8 ile 6 milyar dolar bekliyor.[18][22]
Gemi Yakıtı Hesabı
Kanalın armatöre verdiği şey mesafedir ve mesafenin karşılığı yakıttır. Singapur ile Rotterdam arasında Ümit Burnu'ndan dolaşmak yaklaşık 3.500 deniz mili fazla yol demek. Bu fark 16 knotta 9 güne yakın eder ve günde 100 ton yakan bir gemi için sefer başına kabaca 900 ton fazladan yakıt anlamına gelir. Tarifeyi tutturmak için hızlanan gemi daha fazlasını yakar. UNCTAD'ın hesabına göre büyük bir konteyner gemisinde 14 knottan 16 knota çıkmak mil başına tüketimi %31 artırıyor. Singapur ile Kuzey Avrupa arasındaki gidiş dönüş seferde emisyon artışı %70'i aşıyor.[11] Gemi yakıtı türleri yazısında anlatılan yakıtların hangi limandan alınacağı da bu yüzden yeniden hesaplandı.
Saldırılar başlayınca talep Afrika rotasına kaydı. Mauritius'un satışı 2023'te 509.837 tondan 2024'te 929.043 tona çıktı.[23] Platts, 21 Şubat 2024'te Durban'da %0,50 kükürtlü fuel oil için Rotterdam'a karşı ton başına 246 dolar prim ölçtü, 2020 başından beri ortalama prim 137 dolardı.[24] Hatlar Süveyş'e döndükçe bu tablo tersine işliyor ve sefer planı değiştikçe ikmal limanı da değişiyor. Lesseps'in ikinci kanal denemesi Panama Kanalı yazısında anlatılıyor.
Sık sorulan sorular
Süveyş Kanalı ne zaman açıldı?
Süveyş Kanalı 17 Kasım 1869'da açıldı. Mısır'da Port Said ile Süveyş kenti arasında uzanır ve yaklaşık 193,3 kilometre uzunluğundadır.
Süveyş Kanalı ne zaman yapıldı?
1859 ile 1869 arasında. Kazı 25 Nisan 1859'da bugünkü Port Said kıyısında başladı, kanal 17 Kasım 1869'da açıldı.
Süveyş Kanalı'nı kim yaptı?
Ferdinand de Lesseps'in kurduğu Süveyş Kanalı Şirketi yaptırdı. İmtiyazı Mısır Valisi Said Paşa verdi. Kazıyı ilk yıllarda angaryayla toplanan Mısırlı köylüler, 1864 kararından sonra buharlı tarama makineleri yaptı.
Süveyş Kanalı'ndan ilk gemi ne zaman geçti?
17 Kasım 1869'da, açılış günü kanala ilk konvoy girdi. Konvoyun başında Fransız imparatorluk yatı L'Aigle vardı. Bir anlatıya göre İngiliz gemisi HMS Newport önceki gece onun önüne geçmişti.
Süveyş Kanalı nerede ve kaç km?
Mısır'da, Akdeniz kıyısındaki Port Said ile Kızıldeniz'deki Süveyş arasında. Uzunluğu 193,3 km. Deniz seviyesinde açıldığı için Panama'daki gibi kilidi yoktur.
Süveyş Kanalı kimin elinde?
Mısır'ın. 26 Temmuz 1956'daki millileştirmeden beri devlete bağlı Süveyş Kanalı Kurumu işletiyor.
Süveyş Kanalı şu an açık mı?
Açık. Kanal saldırılar yüzünden kapanmadı, gemiler Kızıldeniz'in güney girişindeki risk nedeniyle rota değiştirdi. Ekim 2026 sonunda haftalık geçiş 305 gemiydi, tonaj kriz öncesinin %36 altındaydı.
Ever Given Süveyş Kanalı'nı kaç gün kapattı?
Altı gün. Gemi 23 Mart 2021'de saat 07.41'de karaya oturdu, 29 Mart'ta 15.05'te yüzdürüldü ve kanal aynı akşam açıldı.
Kaynaklar
- Süveyş Kanalı Kurumu. Canal History.
- Wikipedia. Suez Canal.
- Fondation Napoléon. The Building of the Suez Canal, kronoloji.
- ICCA. Affaire du Canal de Suez (Compagnie du Canal de Suez, Égypte), 1864.
- Wikipedia. Suez Crisis.
- Wikipedia. Yellow Fleet.
- Süveyş Kanalı Kurumu. Canal Characteristics.
- Wikipedia. 2021 Suez Canal Obstruction.
- gCaptain. Ever Given Report Faults Suez Canal Pilots in Grounding, 2023.
- MarineLink. Ever Given: Captain in Command of the Ship at All Times, 18 Temmuz 2023.
- UNCTAD. Navigating Troubled Waters, 22 Şubat 2024.
- gCaptain. Red Sea Comeback Falters as Maersk Diverts Ships Back Around Cape, 27 Şubat 2026.
- Wikipedia. Red Sea Crisis.
- Wikipedia. MV Rubymar.
- Wikipedia. MV True Confidence.
- Portogente. Suez Canal Returns, MDS Transmodal verisi, 5 Eylül 2026.
- Anadolu Ajansı. Egypt Incurs $10B in Suez Canal Losses, Mayıs 2026.
- Transport Topics. Suez Canal Revenue Rises as Hormuz Crisis Reroutes Ships, 8 Eylül 2026.
- Al Jazeera. Yemen's Houthis Report Attack on Saudi Oil Tanker in Red Sea, 24 Ağustos 2026.
- gCaptain. Maersk, Hapag-Lloyd Accelerate Return to Suez, 14 Eylül 2026.
- Lloyd's List Intelligence. Red Sea Brief, 29 Ekim 2026.
- Egyptian Streets. Suez Canal Revenue Rises 23 Percent in the 2025/2026 Fiscal Year, 30 Haziran 2026.
- MarineLink. As Ships Reroute to the Cape, African Bunkering Hubs Benefit, Mart 2026.
- Hellenic Shipping News. UNCTAD raporu haberi, 26 Şubat 2024.
- Port Economics, Management and Policy. Development of the Suez Canal, Süveyş Kanalı Kurumu verisi.
- Wikipedia. George Nares.
