1890 dolayında Bakü'de ahşap petrol kuleleri, önde iskele üzerinde duran işçiler, siyah beyaz fotoğraf
Makaleler

Petrol Sektörünün Öncülerinden Boverton Redwood

Boverton Redwood (1846-1919), petrol alanındaki danışmanlığı ve Redwood viskozimetresiyle tanınan İngiliz kimyagerdir.

6 dakikalık okuma

Boverton Redwood (1846-1919), petrol alanındaki danışmanlığı ve Redwood viskozimetresiyle tanınan İngiliz kimyagerdir. Eczacı bir ailede yetişti, 20 yaşında Londra'daki Petrol Derneği'ne girdi ve yarım yüzyıl boyunca petrolün nasıl ölçüleceği, depolanacağı ve taşınacağı konusunda Britanya'nın başvurduğu uzman oldu. Parlama noktası testinin standartlaşmasına katıldı, adını taşıyan viskozimetreyi yaptı, İran'da ilk petrolü bulan girişimin danışmanlığını üstlendi ve Amirallik'e on yıl boyunca yakıt konusunda görüş verdi.[1][4]

Eczacı Bir Ailede Çocukluk

Thomas Boverton Redwood 26 Nisan 1846'da Londra'da doğdu. Babası Theophilus Redwood (1806-1892), Büyük Britanya Eczacılık Derneği okulunda profesördü ve Pharmaceutical Journal dergisinin editörlüğünü yapıyordu. Annesi Charlotte Elizabeth 1868'de öldü. Boverton altı oğlan ve iki kızdan oluşan ailenin en büyük çocuğuydu.[1][2][4]

1857 ile 1862 arasında University College School'a gitti. Okuldan sonra babasının laboratuvarına geçti ve analitik kimyayı orada öğrendi.[1][4] Sonraki mesleğini belirleyen beceri de bu oldu, çünkü petrolle ilgili ilk soruları laboratuvarda cevaplanacak sorulardı.

Petrol Derneği ve Lamba Yağı

1866'da, 20 yaşında, Londra'daki Petroleum Association'a katıldı. Üç ya da dört yıl sonra derneğin hem kimyageri hem sekreteri oldu. GEO ExPro bu görevi 1869'a, derneğin kaydını kullanan Grace's Guide 1870'e koyar.[1][4] Petrol o sırada Britanya'da daha çok lamba yağı olarak kullanılıyordu ve bir yağın ne zaman tehlikeli hale geldiği açık bir soruydu. 1873'te Mary Elizabeth Letchford ile evlendi. İki kızları ve bir oğulları oldu, oğlu Bernard 1911'de öldü.[2][4]

1877'de kimyager Sir Frederick Abel onu parlama noktası testlerini standartlaştırma çalışmasına çağırdı. Bir yağın buharının alevle tutuştuğu sıcaklığı ölçen bu test, Abel cihazının geliştirilmiş bir sürümüne yol açtı.[1] 1881'de hava basıncının ve iklimin yağda çözünmüş gazlara etkisini araştırdı ve ölçümlerini Alpler'de ve Hindistan'da yaptı. 1885'te Abel ile birlikte Londra'daki Metropolitan Board of Works'e güvenli lamba önerileri sundu.[1]

Laboratuvar tezgâhında otomatik parlama noktası test cihazı ve numune kabı
Bugünün otomatik parlama noktası cihazı. Redwood ile Abel'in 1870'lerde üzerinde çalıştığı ölçümün modern hali. Görsel: U.S. Air Force, James Johnson, kamu malı, Wikimedia Commons

Gemide kullanılan yakıt için aynı ölçü bugün de geçerli. SOLAS kural II-2/4.2.1, parlama noktası 60 santigrat derecenin altındaki yakıtın kullanılmasını, istisnalar dışında yasaklıyor. Acil durum jeneratöründe 43 dereceye kadar izin var.[9]

Viskozimetre ve Redwood Saniyesi

Parlama noktasından sonra ikinci soru akışkanlıktı. Yağın soğukta ne kadar kalınlaştığı, boruda akıp akmayacağını ve yakılınca nasıl yanacağını belirliyordu. Redwood 1885-86'da yağların akışkanlığını ölçen kendi viskozimetresini geliştirdi. Cihaz belirli hacimde yağın ince bir delikten akması için geçen süreyi saniyeyle ölçüyordu ve kısa sürede Britanya petrol endüstrisinin standart aleti oldu.[1] Science Museum koleksiyonundaki bir örneği, Londralı Baird and Tatlock'un yaptığı "Amirallik tipi" cihazdır ve yakıt yağı denemek için kullanılmıştır.[6]

Bu yüzden yakıtlar uzun süre saniyeyle anıldı. Britanya'nın yakıt standardı BS 2869'da ağır fuel oil sınıfı hâlâ "3500 saniyelik yağ" takma adıyla geçer.[7] Gemi yakıtlarında ise birim değişti. ISO 8217'deki RME 180 ve RMG 380 sınıflarındaki sayılar 50 santigrat derecede santistok cinsinden üst sınırdır.[7]

Şapkalı, bıyıklı, koyu ceketli Boverton Redwood'un elinde şemsiyeyle ayakta çizilmiş renkli karikatürü
Redwood, Vanity Fair, 25 Mart 1908. Görsel: kamu malı.

Dersler, Kitap ve Patent

Bilgisi yazıya dönmeye başladı. 1886'da Society of Arts'taki Cantor derslerini kitap olarak yayımladı, 1887'de Petroleum: Its Production and Use geldi.[1][2] 1889'da gazların sıvılaştırılması üzerine çalışan İskoç kimyager James Dewar ile ortak bir patent aldı. Konusu petrolün yüksek basınç altında damıtılmasıydı. GEO ExPro bunu modern kraking sürecinin temeli olarak gösterir.[1]

1889 aynı zamanda meslek değişikliğinin yılıydı. Petrol Derneği'nden ayrılıp bağımsız petrol danışmanı ve analitik kimyager olarak çalışmaya başladı.[4] Londra'da kurduğu büro jeolog ve mühendis çalıştırıyordu ve GEO ExPro onu türünün muhtemelen ilk örneği sayar. 1891'de Londra Şehri'nin Petrol Yasaları danışmanı oldu.[1][4]

1890'ların başında Mısır'a gidip petrolün Süveyş Kanalı'ndan taşınmasını inceledi.[1] Konu o yıllarda gündemdeydi. Marcus Samuel'in Murex tankeri 1892'de Süveyş Kanalı'ndan geçen ilk dökme petrol tankeri oldu.[10] 1894'te tanklarda petrol buharı basıncını ölçen cihazıyla Institution of Civil Engineers'tan Telford Madalyası aldı. Aynı yıl kardeşi Robert ve H. Barringer ile birlikte tanklardaki suyu bulan bir alet de geliştirdi.[1] 1896'da çıkan Petroleum: A Treatise, petrolün coğrafyasını, jeolojisini, kimyasını, taşınmasını ve kullanımını birlikte işledi ve baskıları sürdü.[1][2]

Eski bir kitap sayfasında Burma'daki Yenangyaung petrol sahalarının el çizimi haritası
Petroleum: A Treatise kitabından Yenangyaung petrol sahaları haritası. Görsel: The British Library, bilinen telif kısıtlaması yok, Wikimedia Commons

Boş zamanında da hareketli işlerle uğraşıyordu. 1895'te Self-Propelled Traffic Association'ın, 1897'de Royal Automobile Club'ın kurucuları arasında yer aldı ve aynı yıl özel yapım bir Daimler aldı.[2]

İran Girişimi

William Knox D'Arcy 28 Mayıs 1901'de İran'dan 60 yıllık petrol imtiyazı aldığında teknik danışmanı Redwood'du. Saha işlerini yürütecek kişi olarak Hindistan demiryollarında ve Sumatra petrol sahalarında çalışmış mühendis George Bernard Reynolds'u önerdi, işe alan da D'Arcy oldu.[1][3] Reynolds Kasım 1902'de Kermanşah bölgesindeki Çiya Surh'ta sondaja başladı. Ocak 1904'te ikinci kuyuda petrol geldi, ama akış kısa sürede günde birkaç varile düştü.[3]

Üç yıl sonuç çıkmayınca D'Arcy'nin parası tükendi. Bu noktada Redwood, D'Arcy'yi İskoç Burmah Oil ile bir araya getirdi. 1905'te Glasgow'da Concessions Syndicate kuruldu ve D'Arcy'nin haklarını devraldı. Reynolds'a Çiya Surh'u bırakıp Huzistan'a geçmesi söylendi.[1][3] Burada Şardin'de 1906 ve 1907'de açılan iki kuyu kuru çıktı. Kasım 1907'de Burmah jeoloğu Cunningham-Craig ile Mescid-i Süleyman bölgesini incelediler.[3]

Sondaj masasının başında kalın giysili işçiler boru ve zincirle çalışıyor, arkada ayakta iki kişi izliyor
Mescid-i Süleyman'daki ilk sondaj çalışmalarından bir kare. Görsel: İran Ulusal Petrol Şirketi, kamu malı, Wikimedia Commons

1 numaralı kuyunun sondajı 23 Ocak 1908'de başladı. Sendikadan Reynolds'a, petrol bulunmazsa işi durdurup malzemeyi geri göndermesini söyleyen bir telgraf geldi. 16 Mayıs'ta kuyudan güçlü gaz kokusu çıktı. 26 Mayıs sabahı saat 4'te, yaklaşık 360 metrede (1.180 feet), kuyu petrol fışkırttı. Ertesi gün günde yaklaşık 297 varil üretim ölçüldü.[3] Reynolds sendikaya petrol bulunduğu için talimatın değişebileceğini yazdı. 14 Nisan 1909'da 2 milyon sterlin sermayeyle Anglo-Persian Oil Company kuruldu. Bu şirket bugünkü BP'nin köküdür.[3]

Amirallik ve Donanmanın Yakıtı

Bu olaylar sürerken Redwood, 1904 ile 1913 arasında Amirallik'in teknik danışmanıydı.[1] 1905'te şövalye unvanı, 1911'de baronetlik aldı.[2] Winston Churchill Ekim 1911'de Amirallik'in başına geçti ve hızlı savaş gemisi istedi. 1912'de onaylanan Queen Elizabeth sınıfının tasarımı petrol yakıyordu.[8] Britanya'nın bol kömürü vardı, petrol ise dışarıdan gelecekti.

Redwood 1912'de donanma yakıtını inceleyen Kraliyet Komisyonu'nda görev aldı ve Amirallik'e İngiliz yakıt arzının geliştirilmesi için makul her teşvikin verilmesini söyledi.[1][4] Tarihçi Geoffrey Jones'un aktarımına göre arzın bağımsız şirketlerden gelmesini istiyor, Shell ve Standard Oil'den hoşlanmıyordu.[1] 1914'te Britanya hükümeti Anglo-Persian'ın %51'ini aldı ve şirket donanmaya 20 yıllık yakıt anlaşmasına girdi. Churchill'in 1913'te başlattığı görüşmelerin sonucu buydu.[3][5] HMS Queen Elizabeth de Aralık 1914'te hizmete girdi.[8]

Açık denizde gri gövdeli savaş gemisi HMS Queen Elizabeth, kartona yapıştırılmış eski fotoğraf
HMS Queen Elizabeth, Gelibolu açıklarında olduğu düşünülen 1915 tarihli fotoğraf. Görsel: Tasmanian Archive and Heritage Office, bilinen telif kısıtlaması yok, Wikimedia Commons

Savaş Yılları ve Ölümü

Birinci Dünya Savaşı'nda 70 yaşına yaklaşıyordu ve hâlâ devlet işindeydi. Mühimmat Bakanlığı'nın petrol bölümünde araştırma direktörlüğü, ardından Petrol Kurulu'nda teknik araştırmalar direktörlüğü yaptı, siper savaşı komitesinde yer aldı.[4] 1914-1915 döneminde Institution of Petroleum Technologists'in ilk başkanı oldu, bu kurum sonradan Institute of Petroleum adını aldı.[1] 1915'te Arthur Eastlake ile The Petroleum Technologist's Pocket-Book'u yayımladı.[1]

Son işlerinden biri Derbyshire'daki Chesterfield sondajlarından çıkan petrolü incelemekti. 4 Haziran 1919'da, birkaç gün süren bir hastalıktan sonra, 73 yaşında Londra'da öldü. Karısı Mary Elizabeth 1937'ye kadar yaşadı.[1][4] Mesleğine başladığında lamba yağı olarak bilinen petrol, öldüğü yıl savaş gemilerinin yakıtıydı.

Sık sorulan sorular

Boverton Redwood kimdir?

Boverton Redwood (1846-1919), petrol alanındaki danışmanlığı ve Redwood viskozimetresiyle tanınan İngiliz kimyagerdir. D'Arcy'nin İran girişiminin ve Amirallik'in danışmanlığını yapmıştır.

Redwood viskozimetresi nedir?

Belirli hacimde yağın ince bir delikten akış süresini saniyeyle ölçen ve 1885-86'da geliştirilen cihazdır. Britanya petrol endüstrisinin uzun süre standart aleti olmuştur.

Kaynaklar

  1. GEO ExPro. Sir Thomas Boverton Redwood: A Pioneer in Petroleum Engineering.
  2. Wikipedia. Thomas Boverton Redwood.
  3. AAPG Explorer. The First Oil Field in the Middle East.
  4. Grace's Guide to British Industrial History. Thomas Boverton Redwood.
  5. Wikipedia. Anglo-Persian Oil Company.
  6. Science Museum Group. Sir Boverton Redwood's Standard Viscometer, nesne 1974-413.
  7. Wikipedia. Fuel Oil.
  8. Wikipedia. Queen Elizabeth-class Battleship.
  9. SOLAS Bölüm II-2, Kural 4.2.1, Hollanda resmi yayını wetten.overheid.nl.
  10. Wikipedia. SS Murex.