İlk Klas Kuruluşu Lloyd's Register'ın Tarihi
Lloyd's Register, gemileri klaslayan ve 1760'ta Londra'da kurulan en eski klas kuruluşudur. Yaptığı iş, A1 notunun kökeni, 1834 birleşmesi, vakıf yapısı ve Lloyd's adını taşıyan kurumlar.
Lloyd's Register (LR), gemileri kendi kurallarına göre denetleyip klaslayan ve 1760'ta Londra'da kurulan, klas kuruluşlarının en eskisi sayılan kuruluştur. Klas işinin yanında yasal uygunluk, danışmanlık, denizcilik eğitimi ve dijital hizmet sunar.[1][8] Merkezi 71 Fenchurch Street'tedir. 2 Temmuz 2012'den beri Lloyd's Register Group Limited adıyla hisseli şirket olarak çalışır ve tek hissedarı hayır kurumu Lloyd's Register Foundation'dır.[1][2] Sigorta pazarı Lloyd's of London ile kökleri aynı kahvehaneye uzanır, ancak iki kurum birbirinden ayrıdır ve LR sigorta yazmaz.[3]
Kahvehanede Başlangıç
Edward Lloyd'un Londra Lombard Street'teki kahvehanesi, gemi haberi arayanların buluşma yeriydi. Burada 1692'den itibaren gemilerin geliş ve gidişlerini bildiren haftalık bir bülten satılmıştır.[3] Sigortacı, sigortalayacağı geminin durumunu bilmek istiyordu. 1760'ta kahvehanenin müşterileri Society for the Registry of Shipping adlı derneği kurmuştur. Dernek gemileri sörveyörlere inceletmiş ve sonuçları abonelere sattığı bir kitapta yayımlamıştır. Korunan en eski sicil kitabı 1764 tarihlidir.[2][4]
Kitapta gövdeler harfle, direk, donanım ve diğer teçhizat rakamla notlanmıştır. En iyi gövde notu A, en iyi teçhizat notu 1 idi. "A1" ifadesi ilk kez 1775-76 baskısında görülür.[5] İngilizcede birinci sınıf anlamında kullanılan "A1" deyimi de bu kayda dayandırılır. Sicil kitabının gücü, risk değerlendirme aracı olmasından geliyordu: sigortacı, gemiyi kendi gözüyle görmeden riskini değerlendirebiliyordu.
Sicil Kitabının İçeriği
Sicil kitapları 1764'ten 1999'a kadar yayımlanmıştır. Gemiler alfabetik sırayla listelenir, her kayıtta gemi adı, kaptanı, sahibi, inşa yeri ve notu görülür. İlk baskılar yalnız dernekçe klaslanan gemileri içerir. 1780-81 baskısından itibaren Doğu Hindistan Şirketi gemileri, 1823-24 baskısından itibaren Avustralya hattındaki gemiler, 1874-75 baskısından itibaren klassız gemiler de eklenmiştir.[4] Kitap böylece bir not defterinden dünya filosunun genel kaydına dönüşmüştür.
Bölünme ve 1834 Birleşmesi
Sınıflandırma ölçütü zamanla armatörler ile sigortacılar arasında anlaşmazlık konusu olmuştur. 1799'da tüccarlar, armatörler ve sigortacılardan oluşan bir başka topluluk New Register Book of Shipping adlı rakip sicili kurmuştur. Bu kitap Armatörler Sicili ya da Kırmızı Kitap, eski sicil ise Sigortacılar Sicili ya da Yeşil Kitap olarak anılmıştır.[4] İki kitap otuz yılı aşkın süre yan yana yayımlanmış, taraflar 1834'te birleşerek Lloyd's Register of British and Foreign Shipping'i kurmuştur. Birleşmeyle birlikte bir Genel Komite oluşturulmuştur.[1][5]
Kuruluşun adı sonraki dönemde iki kez daha değişmiştir: 1914'te Lloyd's Register of Shipping, 2003'te Lloyd's Register.[7] Çalışma alanı da gemi teknolojisiyle birlikte genişlemiştir. Aşağıdaki tablo, başlıca tarihleri kuruluşun kendi kayıtlarından özetler.
| Yıl | Gelişme |
|---|---|
| 1818 | İlk buharlı geminin klaslanması |
| 1835 | Yükleme sınırı için Lloyd's Rule olarak bilinen uygulama |
| 1837 | İlk demir geminin klaslanması |
| 1853 | Özel sörveyle inşa edilen gemiler için Malta Haçı işaretinin önerilmesi |
| 1867 | İlk çelik geminin klaslanması |
| 1880'lerin başı | Dünya gemi tonajının yaklaşık yarısının LR klasında olması |
| 1884 | Sörveyörlerin onayladığı çeliğe LR damgası vurması |
| 1901 | 71 Fenchurch Street'e taşınma |
| 1914 | Lloyd's Register of Shipping adının alınması |
Kaynak: Lloyd's Register; Lloyd's Register Foundation.[1][2][3]
Demir gemi, kuralların yazımını da değiştirmiştir. İlk demir gemi 1837'de klaslanmış, demir gemi kuralları ilk kez 1855 siciliyle yayımlanmıştır.[2][7] Yükleme sınırı alanında da baş gemi sörveyörü Benjamin Martell 1870'lerde yükleme sınırı araştırmalarını Samuel Plimsoll ile görüşmüş, Uluslararası Yükleme Sınırı Sözleşmesi 1930'da kabul edilmiştir.[2] Sörveyör ağı da yurt dışına açılmıştır: 1852'de Thomas Menzies, Quebec ve St. Lawrence Nehri için yerleşik sörveyör olarak gönderilmiş, 1866'da Anvers ve 1868'de Rotterdam temsilcilikleri kurulmuş, 1869'da ilk sörveyör Şanghay'a gitmiştir. 1916'dan itibaren de ulusal ve bölgesel komiteler oluşturulmuştur.[1]
Gemi Dışına Açılma ve Yeniden Denizcilik Odağı
Malzeme denetimi kuruluşu erkenden kıyıya taşımıştır. 19. yüzyılın başında sörveyörler demir, çapa ve zincir test etmeye başlamıştır. 1911'de Londra Liman İdaresi'nin soğuk hava depolarının denetimi başlamış, 1934'te denetlenen soğuk depo hacmi 10 milyon fit küpe ulaşmıştır. 1956'da kuruluş, endüstriyel ölçekte elektrik üreten ilk nükleer santral olan Calder Hall'a destek vermiştir. 1970'lerin başındaki petrol krizinden sonra denizcilik durgunlaşmış, büyüme Kuzey Denizi'nin enerji ve açık deniz işlerine kaymıştır.[1]
1985'te iş kalitesi denetimi için LRQA, 1996'da Lloyd's Register Rail kurulmuştur. Sonraki dönemde bu çeşitlilik azalmıştır. 2015'te demiryolu işi Ricardo'ya satılmış, 2020'de enerji işi Vysus Group adını almış, 2021'de LRQA bağımsız bir şirket olmuştur. Aynı dönemde denizcilik yazılımına yatırım yapılmıştır: 2017'de Hanseaticsoft'a yatırım yapılmış, 2022'de OneOcean satın alınmış, Temmuz 2023'te de Lloyd's Register OneOcean adıyla bir hizmet başlatılmıştır.[1] Kuruluş 2009'da Lloyd's Register-Fairplay'deki payını IHS'e devretmiştir.[5] Bu yayın kolu önemlidir, çünkü gemi numarası hizmeti buradan S&P Global'e uzanan yoldan ilerlemiştir. Numara sisteminin kökeni IMO Numarası yazısında anlatılmıştır.
Klas İşinin Bugünkü Çerçevesi
Klas, bir geminin tasarım, inşa ve bakım yönünden bir kuruluşun kurallarına uygun bulunduğunu gösteren kayıttır. Kuruluşun asıl işi değişmemiştir: gemi için kural yazmak, tasarımı ve inşayı denetlemek, dönemsel sörveylerle klası sürdürmek. Değişen, kuralların kapsamıdır. Sicil kitabındaki harf ve rakam notları yerini klas kurallarına ve notasyonlara bırakmıştır. Bir gemi bugün LR klasındaysa bu durum kuruluşun kurallarına uygunluğu gösterir, gemilere A1 benzeri bir kalite derecesi verilmesi anlamına gelmez. Sicil kitabının yayımı da 1999-2000 baskısına kadar sürmüştür.[4]
2012 Şirket Yapısı ve Vakıf
LR, 2 Temmuz 2012'ye kadar bir "industrial and provident society" yapısındaydı. Bu tarihte hisseli şirkete dönüşmüş ve tek hissedarı Lloyd's Register Foundation olmuştur. Vakıf, 2004'te kurulan Lloyd's Register Educational Trust'ın devamıdır. İngiltere ve Galler'de kayıtlı bir hayır kurumudur, insanları zarardan korumayı ve kritik altyapıyı güvende tutmayı hedefler, gelirinin bir bölümü de LR Group'tan gelir.[2] Şirket ile vakıf 2020'de birlikte Denizcilik Karbonsuzlaştırma Merkezi'ni (Maritime Decarbonisation Hub) kurmuştur.[1]
Vakfın Miras Merkezi, 1,1 milyondan fazla dijitalleştirilmiş varlığı bulunan bir arşiv tutar. Gemi planları, sörvey raporları ve eski sicil kitapları buradadır. Sicil kitaplarının dijital kopyaları ücretsiz olarak gemi adı, kaptan, sahip ve inşa yeri üzerinden aranabilir. Merkez, 2022'de kuruluşun transatlantik köle ticaretiyle bağlantısı üzerine bağımsız araştırma yaptırmıştır. 71 Fenchurch Street'teki bina da 2025'te büyük bir yenilemeden geçmiştir.[2][4]
Lloyd's Adını Taşıyan Kurumlar
Lloyd's adı en az beş ayrı kurumda geçer ve bunlar sık karıştırılır.
| Kurum | Başlangıç | İşi |
|---|---|---|
| Lloyd's Coffee House | 17. yüzyıl sonu | Kahvehane, bütün adların ortak kökeni |
| Lloyd's List | 1734 | Denizcilik gazetesi, 2013'ten beri yalnız dijital |
| Lloyd's Register | 1760 | Klas ve teknik hizmet |
| Lloyd's of London | 1771'de kendi binası için anlaşma | Sigorta pazarı |
| Lloyds Bank | 1765 | Birmingham kökenli banka, kahvehaneyle bağı yok |
Kaynak: Lloyd's Register Foundation Heritage Centre.[3]
Kurumların ayrılma tarihi tablodan daha ayrıntılıdır. Lloyd's List'i 1734'te kahvehanenin yeni sahibi Thomas Jemson başlatmıştır. Sigortacılar ise Aralık 1771'de 79 müşterinin kendi binalarını finanse etmek üzere anlaşmasıyla kahvehaneden ayrılma yoluna girmiş, 1774'te Royal Exchange'e taşınmıştır. Royal Exchange 10 Ocak 1838'de Lloyd's odalarında başlayan yangında yıkılmış, sigortacılar yeni binaya 1844'te dönmüştür. Lloyd's Register ise 1901'den beri kendi yerindedir. 71 Fenchurch Street yerleşkesi Collcutt ve Rogers binalarından oluşur.[3][5]
Ayrımın pratik karşılığı açıktır. Lloyd's Register gemiyi klaslar ve bir sigorta poliçesi yazmaz. Lloyd's of London ise bir sigorta pazarıdır ve gemileri klaslamaz. Kurtarma sözleşmelerinde görülen Lloyd's Open Form da sigorta pazarına aittir. Deniz hukuku yazısında bu form kısaca anlatılmıştır.
Lloyd's Register'ın Sektördeki Yeri
LR, Uluslararası Klas Kuruluşları Birliği'nin (IACS) 12 üyesinden biridir.[6] Öteki klas kuruluşları gibi iki iş yapar: kendi kurallarına göre gemi klaslar, bazı bayrak devletleri adına da yasal sörvey ve sertifika işi yürütür. Paris MoU'nun yıllık listeleri klas kuruluşlarını denetim sonuçlarına göre sıralar. IACS'ın tanımına göre klas sertifikası, sörvey anında geminin ilgili kurallara uygun bulunduğunu belgeler, denize elverişlilik garantisi anlamına gelmez.[6] Yeni yakıtlar ve gemi tipleri de kurallar üzerinden gündemine girmektedir. Aynı birliğin Türkiye'deki üyesi Türk Loydu, adı benzese de LR'nin bir kolu olarak çalışmaz. 1962'de İstanbul'da kurulmuştur ve tek hissedarı Türk Loydu Vakfı'dır.[9] LR ise 2024'te KEPCO, Zodiac Maritime ve KSOE ile nükleer tahrikli dökme yük ve konteyner gemileri için kuralları değerlendirmek üzere mutabakat imzalamıştır.[5] Benzer teknik çalışmaların yakıt tarafı LNG Tahrikli Gemiler yazısında görülebilir.
Sık sorulan sorular
Lloyd's Register nedir?
Lloyd's Register (LR), gemileri kendi kurallarına göre denetleyip klaslayan ve 1760'ta Londra'da Edward Lloyd'un kahvehanesinin müşterilerince kurulan, klas kuruluşlarının en eskisi sayılan kuruluştur.
Lloyd's Register ne zaman kuruldu?
1760'ta Londra'da kuruldu. Korunan en eski sicil kitabı 1764 tarihlidir.
Lloyd's Register bir sigorta şirketi mi?
Hayır. Klas ve teknik hizmet veren bir kuruluştur. Sigorta pazarı Lloyd's of London ayrı bir kurumdur.
A1 ifadesi nereden gelir?
Lloyd's Register'ın sicil kitabındaki nottan gelir. A en iyi gövdeyi, 1 en iyi teçhizatı gösterir ve A1 ilk kez 1775-76 baskısında yer almıştır.
Lloyd's Register'ın sahibi kimdir?
Tek hissedarı, İngiltere'de kayıtlı hayır kurumu Lloyd's Register Foundation'dır.
Lloyd's Register ne iş yapar?
Gemi için teknik kural yazar, tasarımı ve inşayı denetler, dönemsel sörveylerle klası sürdürür. Bazı bayrak devletleri adına yasal sörvey ve sertifika işi de yürütür.
Türk Loydu ile Lloyd's Register aynı kuruluş mu?
Hayır. Türk Loydu 1962'de İstanbul'da kurulmuş ayrı bir klas kuruluşudur, tek hissedarı Türk Loydu Vakfı'dır. İkisi de IACS üyesidir.
Kaynaklar
- Lloyd's Register. A Brief History.
- Lloyd's Register Foundation. Our History.
- Lloyd's Register Foundation Heritage Centre. Which Lloyd's Is That? Exploring the Many Versions of Lloyd's.
- Lloyd's Register Foundation Heritage Centre. Lloyd's Register of Ships Online.
- Wikipedia. Lloyd's Register. İkincil kaynak olarak kullanılmıştır.
- Uluslararası Klas Kuruluşları Birliği (IACS). Frequently Asked Questions.
- AIM25. Lloyd's Register, arşiv kaydı.
- Lloyd's Register. Who We Are.
- IACS. Türk Loydu New Membership; Küre Ansiklopedi. Türk Loydu.
